Làng chài Giang Võng, Trúc Võng xưa của Vịnh Hạ Long

Du Lịch Vịnh Hạ Long

Tại sao chọn chúng tôi

  • Thiết kế sang trọng và thuận tiện với không gian ấm cúng
  • Miễn phí xe đón sân bay Nội Bài
  • Miễn phí ăn sáng và nước uống
  • Đảm bảo hài lòng khi nghỉ tại khách sạn
  • Khách sạn gần Sân bay Nội Bài nhất

Your home away from home

Làng chài Giang Võng, Trúc Võng xưa của Vịnh Hạ Long

Làng chài thuỷ cư trên Vịnh Hạ Long là nét độc đáo, riêng có của Quảng Ninh một thời. Hai làng chài Giang Võng, Trúc Võng xưa từng tồn tại nơi đây có tổ chức tự quản, bộ máy hành chính riêng, sống thuỷ cư tại vùng Cửa Lục và hoàn toàn tách biệt với trên bờ. Cộng đồng này giữ trong mình kho tàng những di sản văn hoá phi vật thể quý báu và phong phú của một làng Việt cổ hiếm có.

Làng chài Giang Võng, Trúc Võng xưa của Vịnh Hạ Long

Làng chài Giang Võng, Trúc Võng xưa của Vịnh Hạ Long

Làng chài thuỷ cư trên Vịnh Hạ Long là nét độc đáo, riêng có của Quảng Ninh một thời. Hai làng chài Giang Võng, Trúc Võng xưa từng tồn tại nơi đây có tổ chức tự quản, bộ máy hành chính riêng, sống thuỷ cư tại vùng Cửa Lục và hoàn toàn tách biệt với trên bờ. Cộng đồng này giữ trong mình kho tàng những di sản văn hoá phi vật thể quý báu và phong phú của một làng Việt cổ hiếm có. Đó là những kinh nghiệm, bí quyết nghề nghiệp trong lao động sản xuất, từ đánh bắt cá đến đóng thuyền, làm ngư cụ. Đó còn là đời sống văn hoá, tâm linh, kho tàng văn nghệ dân gian, lễ hội truyền thống, văn hoá ẩm thực v.v.. Và cả các nghệ nhân - những “báu vật sống” nữa...

Tái hiện nghi lễ Rước nước trong lễ hội đình Giang Võng được phục dựng vào năm 2011.

Theo các tài liệu nghiên cứu thì địa - hải phận của làng Giang Võng là từ ven quả đồi Cái Mắm trở về Bang Trới, thuộc khu vực Đá Trắng. Còn làng Trúc Võng từ ven đồi đó trở về phía Hòn Gai. Cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn, hai làng đều là hai phường thuỷ cơ, thuộc huyện Hoành Bồ. Vào năm 1926, dân số hai làng lên tới 2.017 người (Giang Võng đông hơn với 1.036 người, Trúc Võng là 981 người), dân số mỗi làng ngang bằng các làng trên bờ nhưng so với các làng chài thì đông đúc hơn rất nhiều. Sau này, nhiều ngư dân đã chuyển lên bờ sinh sống, chủ yếu tại các phường của TP Hạ Long hiện nay như Cao Xanh, Hồng Hà, Hùng Thắng. Tuy nhiên, phần đông họ vẫn sống tại các khu vực Ba Hang, Cửa Vạn, Cặp La, Cặp Dè, Đầu Bê trên Vịnh Hạ Long.

Cho đến nửa đầu thế kỷ XX, cả hai làng vẫn duy trì Hương ước với những quy định khá rõ ràng, rành mạch. Hương ước đều chia làm hai phần với các điều lệ chung và các tục lệ riêng. Trong đó, điều lệ chung quy định các việc như: Chính trị trong làng, bổ sưu thuế, việc tuần phòng, cấp cứu, ngăn cấm các việc phi pháp, các khâu vệ sinh, kiện cáo... Các tục lệ riêng quy định rõ về việc tổ chức đám cưới, đám tang, vị thứ, tế tự…

Ngư dân Giang Võng, Trúc Võng chỉ sống dựa vào biển từ việc khai thác hải sản, sau đó mang lên bờ đổi lấy gạo cùng các đồ dùng sinh hoạt thiết yếu khác. Cuộc sống lênh đênh nay đây mai đó theo công việc đánh bắt nên bà con cũng không ở cố định, lúc là đi tìm ngư trường đánh bắt mới, lắm cá tôm hơn, lúc lại di chuyển chỗ đậu thuyền vì cho rằng nơi đánh bắt cũ bị “động”, gây mất mùa cá liên tiếp, dịch bệnh... Nhưng ở mỗi điểm di chuyển, họ vẫn tụ thành chòm trong các vụng, là nơi nước nông, được bao bọc bởi các ngọn núi khá kín gió, dưới chân núi có các hang động nhỏ để thuyền có thể vào trú khi gặp bão lớn.

Với đặc thù thuyền là nhà nên đời sống ngư dân khá phóng khoáng, không bị chôn chặt suốt đời vào một chỗ như ở đất liền. Cũng bởi cuộc sống đánh cá trên biển, ngư dân không chỉ gắn bó trong dòng họ mà còn có tính cộng đồng rất cao. Họ cùng nhau hợp sức để đánh bắt, tôn trọng nguyên tắc neo đậu thuyền và tuân thủ trình tự đánh bắt cá trong cùng một ngư trường, như một thứ luật tục, nếu vi phạm sẽ bị lên án…

Cuộc sống gắn với biển của ngư dân Giang Võng, Trúc Võng đã tạo nên những sinh hoạt tín ngưỡng, văn hoá với nét độc đáo riêng. Hai làng xưa kia đều có đình riêng, thờ thuỷ thần, thờ Đức ông Cửa Suốt Trần Quốc Tảng. Đình Trúc Võng nay đã bị phá huỷ nhưng đình Cái Đá thì giờ vẫn còn, thuộc địa phận phường Hà Khánh (TP Hạ Long) và vẫn được các hậu duệ của ngư dân làng Giang Võng xưa thờ cúng. Tại đình, cư dân tổ chức nhiều lễ thức, như lễ kỳ phúc (20-2 AL), lễ tạ ơn (10-1 AL), lễ rước nước v.v.. Bên cạnh đó, các gia đình, dòng họ cũng có những lễ thức riêng như lễ các mùa, lễ sông, lễ giở mũi thuyền. Bà con cũng duy trì, gìn giữ được nhiều hình thức sinh hoạt văn hoá, mà nét tiêu biểu nhất là các làn điệu dân ca giao duyên tình tứ, đặc sắc còn truyền lại đến ngày nay.

Cái tên Giang Võng, Trúc Võng có lẽ chỉ còn tồn tại đến khoảng nửa đầu thế kỷ 20, nhưng hậu duệ của họ thì vẫn còn, với cộng đồng cư dân các thôn, khu từng sống thuỷ cư trên Vịnh cho đến gần đây mới tan rã khi tỉnh tổ chức di dời ngư dân lên bờ tái định cư. Dù vậy, cũng không thể phủ nhận hai làng chài Giang Võng, Trúc Võng xưa, với những giá trị riêng có, đã tạo nên những ký ức, nét điểm xuyết đặc biệt cho Di sản Vịnh Hạ Long.

Ngọc Mai / http://baoquangninh.com.vn

Thành phố Hạ Long là trung tâm văn hoá, kinh tế, chính trị của tỉnh Quảng Ninh. Thành phố trước đây là thị xã Hòn Gai. Phía đông Hạ Long giáp thành phố Cẩm Phả, tây giáp thị xã Quảng Yên, bắc giáp huyện Hoành Bồ, nam là vịnh Hạ Long với bờ biển dài trên 20 km.

Vịnh Hạ Long nổi tiếng ở trong và ngoài nước và được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới với hàng nghìn hòn đảo được làm nên bởi tạo hoá kỳ vĩ và sống động. Hạ Long còn có những đền, miếu, di tích lịch sử văn hoá (núi Bài Thơ, đền Đức Ông, chùa Long Tiên...) làm cho phong cảnh hữu tình, nên thơ bởi cảnh quan thiên nhiên lại càng thêm hấp dẫn bởi bàn tay con người.Dân cư sống ở thành phố Hạ Long chủ yếu là dân tộc Việt (Kinh), hầu hết là người từ các vùng khác đến lập cư ở đây.Thành phố Hạ Long nằm hai bên Cửa Lục, phía đông Hạ Long là khu vực phát triển công nghiệp và tập trung hầu hết các cơ quan quản lý của tỉnh. Khu vực phía tây thành phố Hạ Long (Bãi Cháy) là khu du lịch hoạt động sôi động.

Kinh kế của thành phố ngoài hoạt động du lịch là sôi động nhất, còn có các hoạt động kinh tế khác như: thương mại, cảng biển, công nghiệp than, khai thác và chế biến hải sản, sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất bia...

Vịnh Hạ Long, Du Lịch Hạ Long, Du Lịch Vịnh Hạ Long, Du Lịch Thăm Vịnh Hạ Long